Sunday, January 12, 2014

ശരിക്കും മോഹൻലാൽ നല്ല നടനാണോ?

കഴിഞ്ഞ ഏതാനും ദിവസങ്ങൾക്കിടയിൽ മലയാളം സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്കിംഗ് ലോകത്ത് രണ്ടു സംഭവങ്ങളുണ്ടായി. ഒന്ന്, ലോകത്തെ നടന്മാരിൽ mind blowing പെർഫോമൻസ് കാഴ്ചവെച്ച നടന്മാർ എന്ന പേരിൽ ഏതോ ഒരു IMDb ഉപയോക്താവ് ഉണ്ടാക്കിവെച്ച ലിസ്റ്റിൽ മോഹൻലാലിനെ പത്താംസ്ഥാനത്ത് പ്രതിഷ്ഠിച്ചത് കുറെപ്പേർ ആഘോഷിക്കുകയും കുറെപ്പേർ പരിഹസിക്കുകയും കഥയയറിയാതെ മാതൃഭൂമി ആ ലിസ്റ്റ് വാർത്തയാക്കുകയും പിന്നീട് പിൻ‌വലിക്കുകയുമൊക്കെയുണ്ടായി. രണ്ട്, ബഷീറിന്റെ ബാല്യകാലസഖി സിനിമയാക്കുമ്പോൾ ചെറുപ്പക്കാരനായ മജീദായി മമ്മൂട്ടി അഭിനയിക്കുന്നതിന്റെ അഭംഗിയെക്കുറിച്ചു സൂചിപ്പിച്ച മരിയ റോസിന്റെ ഒരു പോസ്റ്റിൽ ഫാൻസ് ക്ലബ് അംഗങ്ങൾ എന്നു സംശയിക്കാവുന്ന കുറെപ്പേർ വന്ന് തെറിവിളി നടത്തിപ്പോയി. ഇങ്ങനെ മലയാളത്തിലെ രണ്ടു പ്രധാന താരങ്ങളുടെ താരപ്രഭാവവും അഭിനയശേഷിയുമെല്ലാം ചർച്ച ചെയ്യപ്പെടുന്ന സന്ദർഭത്തിൽ ഇവരെക്കുറിച്ചും സിനിമാഭിനയത്തെക്കുറിച്ചും ചില ചിതറിയ ചിന്തകൾ ഇവിടെ എഴുതി വെക്കാമെന്ന് കരുതി. ഈ ബ്ലോഗിൽത്തന്നെ അഭിനയത്തെക്കുറിച്ച് മുൻപൊരിക്കൽ എഴുതിയിട്ടുണ്ട്. (അതൊന്നുകൂടി വായിക്കാതെയാണ് ഇതെഴുതുന്നത്. ഇത്രയും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ എന്റെതന്നെ പല അഭിപ്രായങ്ങളും മാറിയിട്ടുണ്ടാകും.)
ആദ്യമേതന്നെ ഒരു കാര്യം ഉറപ്പിച്ചു പറയാം. സിനിമയുടെ പല ഘടകങ്ങളിൽ വസ്തുനിഷ്ഠമായ വിലയിരുത്തലിന് വഴങ്ങാത്ത ഒരു ഘടകമാണ് അഭിനയം. തികച്ചും വ്യക്തിനിഷ്ഠമാ‍യ അഭിപ്രായങ്ങൾ മാത്രമേ പലപ്പോഴും സാധ്യമാകുകയുള്ളൂ. ഈ കുറിപ്പും അതേ പോലെ തികച്ചും സബ്ജക്ടീവായ ഒരു അഭിപ്രായപ്രകടനം മാത്രമായി പരിഗണിക്കുക. അഭിനയത്തിൽ measurable ആയി ഒന്നുംതന്നെയില്ല എന്നതാണ് അതിന്റെ ഒബ്ജക്ടീവ് അനാലിസിസിൽ നിന്നും തടയുന്നത്. ഈ വിഷയത്തിൽ, അഭിനയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളിൽ quasi-objective എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാവുന്ന, എന്റെ ശ്രദ്ധയില്‍പ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒരേയൊരു പഠനം ബോർഡ്‌വെല്ലിന്റെ Who Blinked first എന്ന ലേഖനമാണ്. നടീനടന്മാർ കണ്ണുചിമ്മുന്നതിന്റെ റേറ്റ് ആണ് ഇവിടെ അഭിനയത്തെ അനലൈസ് ചെയ്യാനുപയോഗിച്ചിരിക്കുന്ന ഘടകം. (അഭിനയത്തിൽ ക്വാണ്ടിഫൈ ചെയ്യാവുന്ന ഒരേയൊരു സംഗതി ഇതാണെന്ന് തോന്നുന്നു.) It’s a very informative article and I recommend that you to read it. It inspired me to analyze Ryan Gosling’s acting in Drive and I made a video clip.
അഭിനയത്തിന്റെ ക്രെഡിറ്റ് ആർക്ക്
സിനിമാഭിനയത്തെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ആദ്യം പറയേണ്ടത് ഏതൊരു മികച്ച പെർഫോമൻസും പകുതിയിലധികമെങ്കിലും സംവിധായകന്റെയും മറ്റു ടെക്നീഷ്യന്മാരുടെയും മിടുക്ക് ആണെന്നതാണ്. ഒരു നടൻ പെർഫോം ചെയ്യുന്ന ഏതെങ്കിലും രംഗമെടുക്കുക. ആ രംഗത്തിന്റെ ഷോട്ട് ഡിവിഷൻ, ഓരോ ഷോട്ടിന്റെയും ദൈർഘ്യം, അതു സം‌യോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്ന ക്രമം, കൂടെ അഭിനയിക്കുന്നവരുടെ റിയാക്ഷനുകൾ, നടന്റെ വേഷവിധാനം, അയാൾ നിൽക്കുന്ന ഇടം, ഫ്രെയിം കോമ്പോസിഷൻ, ലൈറ്റിംഗ്, ഷൂട്ട് ചെയ്യുന്ന ലെൻസിന്റെ ഫോക്കൽ ലെംഗ്ത്, പശ്ചാത്തലസംഗീതം എന്നിങ്ങനെ പലവിധത്തിലുള്ള ക്രിയേറ്റീവ് ഡിസിഷനുകളുടെ ആകെത്തുകയാണ് അഭിനയം. ഈ ഡിസിഷനുകളൊന്നും നടനല്ല എടുക്കുന്നത് എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ, അയാളുടെ അഭിനയമികവിന്റെ ക്രെഡിറ്റ് ഈ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കുന്നവർക്കുകൂടി അവകാശപ്പെട്ടതാണ്.
സിനിമകൾ രണ്ടുതരം
ഒരു സിനിമയിലെ ഒന്നോ രണ്ടോ സീനുകളിൽ മികച്ച അഭിനയം കാഴ്ചവെച്ച പല നടീനടന്മാരുമുണ്ടാകും. ഇത്തരത്തിലുള്ള അനേകം ഉദാഹരണങ്ങളും ഓരോരുത്തർക്കും ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനാകും. എന്നാൽ വളരെക്കുറച്ചു സമയം മാത്രം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന അത്തരം പ്രകടനങ്ങളേക്കാൾ, ആഴ്ചകളോ മാസങ്ങളോ നീളുന്ന ചിത്രീകരണദിശയിലുടനീളം താൻ രൂപപ്പെടുത്തിയ കഥാപാത്രവുമായി ആന്തരികവും ബാഹ്യവുമായ ഒരു ബന്ധം നിലനിർത്തുകയും, തുടർച്ചയോടെ അതു സ്ക്രീനിൽ അവതരിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഒരു അഭിനേതാവിനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം വലിയ വെല്ലുവിളി എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. അഭിനയസാധ്യതകൾ (കഥാപാത്രത്തിന്റെ flexibility) പരിഗണിക്കുമ്പോൾ, സിനിമകൾ പ്രധാനമായും രണ്ടുതരമുണ്ടെന്നാണ് ഞാൻ കരുതുന്നത്. കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് പരിമിതമായ flexibility മാത്രമുള്ള പ്ലോട്ട് കേന്ദ്രീകൃത സിനിമകളും, കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ flexibility-യുള്ള കഥാപാത്ര കേന്ദ്രീകൃത സിനിമകളും. (പ്ലോട്ടിനും കഥാപാത്രങ്ങളും ഒരേപോലെ പ്രാധാന്യമുള്ള സിനിമകൾ ഹോളിവുഡിലൊക്കെ കുറെക്കാലമായി നിർമ്മിക്കപ്പെടുന്നുണ്ട്.) കഥാപാത്രകേന്ദ്രീകൃത സിനിമകൾ 1960-കളോടെയാണ് സാധാരണമാകുന്നത്. ബെർഗ്മാൻ, അന്റോണിയോണി എന്നിവരുടെയൊക്കെ പല സിനിമകളും പ്ലോട്ടിനെക്കാൾ അതിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് പ്രാമുഖ്യം കൊടുക്കുന്നവയായിരുന്നു. 60-കളുടെ അവസാനത്തോടെതന്നെ പ്ലോട്ടിനൊപ്പം കഥാപാത്രങ്ങളെയും പരിഗണിക്കുന്ന genre movies ഹോളിവുഡിൽ ഉണ്ടായിരുന്നു (Bullitt, Point Blank). എന്നാൽ പ്ലോട്ടിനെ തീരെ അവഗണിച്ച് കഥാപാത്രങ്ങളിൽ മാത്രം കേന്ദ്രീകരിക്കുന്ന ആഖ്യാനങ്ങൾ ഹോളിവുഡിൽ ഉണ്ടാകുന്നത് ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം 1970-കളുടെ തുടക്കത്തിലാണ്. Easy Rider, Two lane blacktop, Five Easy pieces, ജോൺ കാസാവേറ്റിസിന്റെ സിനിമകൾ, സ്കോർസേസിയുടെ ആദ്യകാലസിനിമകൾ എന്നിവയൊക്കെ കഥാപാത്രങ്ങളെ പ്ലോട്ടിനുപരിയായി പരിഗണിച്ചു. കൊടിയേറ്റം, പൊന്തന്മാട, സൂസന്ന, ഡാനി എന്നീ സിനിമകൾ ഒരു പരിധി വരെയൊക്കെ കഥാപാത്രകേന്ദ്രീകൃതമായിരുന്നു എന്നതൊഴിച്ചാൽ പൂർണമായും കഥാപാത്രകേന്ദ്രീകൃതസിനിമകൾ മലയാളത്തിൽ ഉണ്ടായിട്ടില്ല. സിനിമയെന്നാൽ കഥ പറയാനുള്ള ഉപാധി മാത്രമാണെന്ന ധാരണയിലാണ് മലയാളസിനിമ ഇന്നും ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നതെന്ന് തോന്നുന്നു.
പ്ലോട്ട് കേന്ദ്രീകൃതസിനിമകൾ, നിശ്ചിത സ്റ്റോറി-ഇൻഫർമേഷൻ പ്രേക്ഷകർക്കു നൽകാനാവശ്യമായ ഭാവപ്രകടനം മാത്രമേ അഭിനേതാക്കളിൽ നിന്നും ആവശ്യപ്പെടുന്നുള്ളൂ. അതിനപ്പുറം ബൗദ്ധികമായ ഇടപെടലിലൂടെ കഥാപാത്രത്തെ വികസിപ്പിക്കാനും അവതരിപ്പിക്കാനുമുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യം ഇത്തരം സിനിമകളിലുണ്ടായിരിക്കണമെന്നില്ല. അതേസമയം നടീനടന്മാരിൽ നിന്നും ബൗദ്ധികവും കായികവുമായ അഭിനയശേഷി ഡിമാന്റ് ചെയ്യുന്നവയാണ് കഥാപാത്രകേന്ദ്രീകൃതസിനിമകൾ. അത്തരം സിനിമകളിൽ കഥാപാത്രവ്യക്തിത്വത്തിന്റെ നല്ലൊരു പങ്കും അഭിനയിക്കുന്നയാൾ രൂപപ്പെടുത്തിയതാകും. ജാക്ക് നിക്കോൾസൺ, റോബർട്ട് ഡി നീറോ, മർലോൺ ബ്രാൻഡോ, ഡാനിയേൽ ഡേ ലൂയിസ്, ഷോൺ പെൻ, യൊവാക്കിൻ ഫീനിക്സ്, ഹവിയർ ബാർദെം, ഫിലിപ്പ് സെയ്മർ ഹോഫ്മാൻ എന്നിവരൊക്കെ മികച്ച നടന്മാരായി എണ്ണപ്പെടുന്നത് ഇങ്ങനെ, സംവിധായകന്റെ സഹായത്തോടെ, കഥാപാത്രങ്ങളെ, ഒരാഖ്യാനത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നവിധത്തിൽ രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള അവരുടെ കഴിവുകൊണ്ടാണ്. അതീവപ്രതിഭയുള്ള ചുരുക്കം ചിലർ പ്ലോട്ട് കേന്ദ്രീകൃത സിനിമയുടെ പരിമിതികൾക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ടുപോലും വേറിട്ടൊരു വ്യക്തിത്വം കഥാപാത്രങ്ങൾക്കു നൽകും. ആന്തണി ഹോപ്കിൻസ് (The Silence of the Lambs), ഗ്ലെൻ ക്ലോസ് (Fatal Attraction, Albert Nobbs), Stellan Skarsgard (Insomnia), Bruno Ganz, ജോ പെഷി(Goodfellas), ഫിലിപ്പ് സെയ്മർ ഹോഫ്മാൻ (Before the Devil Knows You're Dead) എന്നിവരൊക്കെ ഉദാഹരണം. ഇവരൊക്കെ തങ്ങളുടെ ശരീരഭാഷ മുഴുവനായി മാറ്റിവെച്ച്, പുതിയതായി എന്തെങ്കിലും കഥാപാത്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരുന്നവരാണ്. ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽ നസറുദ്ദീൻ ഷാ, നാസർ, ഇർഫാൻ ഖാൻ എന്നിവരൊക്കെ ഇത്തരം അസാധാരണ പ്രകടനങ്ങൾ ഒന്നിലധികം തവണ നടത്തിയിട്ടുള്ളവരാണ്. മലയാളത്തിൽ കൊമേഴ്സ്യൽ സിനിമയുടെ പരിമിതികൾക്കുള്ളിൽ നിന്നുകൊണ്ടും അങ്ങനെയെന്തെങ്കിലും ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചവർ നെടുമുടി വേണു (തകര, ചമ്പക്കുളം തച്ചൻ), മമ്മൂട്ടി (സൂര്യമാനസം, മൃഗയ) ഒക്കെയാവും. ഇരുവർ, വാനപ്രസ്ഥം എന്നീ സിനിമകളിൽ നടന്റെ persona-യുടെ ഭാഗമായ ശരീരഭാഷയും മാനറിസങ്ങളും വലിയൊരു പരിധിവരെ ഒഴിവാക്കാൻ മോഹൻലാലിനു സാധിച്ചിരുന്നു.
സംവിധായകർ രണ്ടുതരം
അഭിനേതാക്കളെ അഭിനയിപ്പിക്കുന്ന രീതി പരിഗണിച്ചാൽ സംവിധായകർ പ്രധാനമായി രണ്ടുതരമുണ്ടെന്ന് പറയാം. ചില സംവിധായകർ ‘പ്രിസിഷൻ ഫിലിം‌മേക്കേഴ്സ്’ ആണ്. അവർക്കെന്താനു വേണ്ടതെന്നും, കഥാപാത്രങ്ങൾ എങ്ങനെ അഭിനയിക്കണമെന്നുമൊക്കെ അവർക്ക് വ്യക്തമായ കാഴ്ചപ്പാടുകളുണ്ട്. അഭിനേതാക്കളെ സ്വന്തം മനോധർമ്മം അനുസരിച്ച് അഭിനയിക്കാൻ ഇവർ അനുവദിക്കാറില്ല. യാസുജിറോ ഓസു, ആൽഫ്രെഡ് ഹിച്ച്കോക്ക്, ബേലാ താർ, മൈക്കൽ ഹാനേക്കെ, അടൂർ ഗോപാലകൃഷ്ണൻ, ഡേവിഡ് ഫിഞ്ചർ, Coen brothers എന്നിവരൊക്കെ ഈ ഗണത്തിലാണ്. ഇവരുടെയൊക്കെ സിനിമകൾക്ക് ഒരു ‘internal rhythm’ ഉണ്ട്. ഓസു, കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഓരോ ചലനങ്ങളും കൃത്യമായി മാപ്പ് ഔട്ട് ചെയ്തിട്ട്, സ്റ്റോപ്പ് വാച്ച് ഉപയോഗിച്ച് സമയം കണക്കാക്കിയായിരുന്നു ഷൂട്ട് ചെയ്തിരുന്നത്. ഭാവപ്രകടനത്തിനു പുറമെ സംവിധായകൻ സിനിമയ്ക്കായി കണക്കാക്കുന്ന റിഥം അനുസരിച്ച് ചലിക്കുക എന്നൊരു വെല്ലുവിളി കൂടി ഇവിടെ അഭിനേതാവിനുണ്ട്. തനിക്കാവശ്യമുള്ള റിസൾട്ട് കിട്ടാൻ ഏതറ്റം വരെയും പോകാൻ മടിയില്ലാത്ത സംവിധായകനെന്നാണ് ഫിഞ്ചർ അറിയപ്പെടുന്നത്. ഫിഞ്ചർ കഥാപാത്രങ്ങളെക്കൊണ്ട് അഭിനയിപ്പിക്കുന്നതിന്റെ പല ഉദാഹരണങ്ങളും ഫിഞ്ചർ സിനിമകളുടെ ഡിവിഡിയുടെ കൂടെയുള്ള ബോണസ് ഫീച്ചർ ഡിസ്കുകളിൽ ലഭ്യമാണ്. സോഷ്യൽ നെറ്റ്‌വർക്കിൽ, ആൻഡ്രൂ ഗാർഫീൽഡ് അഭിനയിക്കുന്ന ഒരു ഷോട്ട് 99 തവണയാണു ഫിഞ്ചർ ഷൂട്ട് ചെയ്തത്. കഥാപാത്രങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള വളരെ subtle ആയ വിഷ്വൽ കമ്യൂണിക്കേഷനുകൾ കൊണ്ട് സ‌മൃദ്ധമാണ് ആ സിനിമ. ആ സിനിമയിലെ മികച്ച പെർഫോമൻസ് എല്ലാം ഫിഞ്ചർ എന്ന സംവിധായകന്റെ മികവായാണു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നത്. ഭാവപ്രകടനം എന്നതിനേക്കാൾ ശാരീരികചലനങ്ങളാണ് (പ്രത്യേകിച്ച് കൈകൾ) ഫിഞ്ചർ സിനിമകളിലെ അഭിനയത്തിന്റെ പ്രധാനഭാഗം. ഉദാഹരണമായി, ഡ്രാഗൺ ടാറ്റൂ-ട്രെയിലറിൽ, കുറെ ഡോക്യുമെന്റ്സ് വായിച്ചോ എന്നു ബ്ലോം‌ക്വിസ്റ്റ് ചോദിക്കുമ്പോൾ, കൈ ഒരു പ്രത്യേക രീതിയിൽ ചലിപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, I got it എന്നു റൂണി മാരയുടെ ലിസ്ബത്ത് പറയുന്നുണ്ട്. ആ കൈ ചലനത്തിന്റെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട്, തന്റെ ‘ഫോട്ടോഗ്രാഫിക് മെമ്മറി’യിൽ അതെല്ലാം റെക്കോർഡ് ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു എന്നവർ സൂചിപ്പിക്കുന്നു, ഏതാണ്ട് ഒരു സെക്കന്റ് മാത്രം ദൈർഘ്യമുള്ള ഒരു ഷോട്ടിൽ. സംവിധായകനും അഭിനേതാവും കൂടി കൊണ്ടുവരുന്ന പ്രിസിഷന് ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നാണത്.
അടൂർ, അനന്തരത്തിന്റെ സെറ്റിലാണെന്നു തോന്നുന്നു, മമ്മൂട്ടിയെക്കൊണ്ട് 16 തവണ പല്ലുതേപ്പിച്ച കഥ പറഞ്ഞു കേട്ടിട്ടുണ്ട്. മെത്തേഡ് ആക്ടേഴ്സിനോ മോഹൻ‌ലാലിനെപ്പോലെയുള്ള instinctive നടന്മാർക്കോ ഇത്തരം സംവിധായകരുടെ കൂടെ വർക്ക് ചെയ്യാൻ എളുപ്പമാകില്ല. ഡേവിഡ് ഫിഞ്ചർ ഡേ-ലൂയിസിനെയും അടൂർ മോഹൻ‌ലാലിനെയും കാസ്റ്റ് ചെയ്യാത്തത് ഈ കാരണം കൊണ്ടാണ്. അടൂർ തകഴിയുടെ കഥകളെ ബെയ്സ് ചെയ്ത് സിനിമയെടുക്കാനൊരുങ്ങുമ്പോൾ മോഹൻലാൽ റോൾ അന്വേഷിച്ച് ചെന്നതായും, അടൂർ വേഷമുണ്ടെങ്കിൽ വിളിക്കാമെന്ന് പറഞ്ഞ് തിരിച്ചയച്ചതും വാർത്തയായിരുന്നല്ലോ.
രണ്ടാമത്തെ കൂട്ടം സംവിധായകർ, പ്ലോട്ടിനെ മുന്നോട്ടു നയിക്കാൻ കഥാപാത്രങ്ങളെ ഉപയോഗപ്പെടുത്തുന്നവരാണ്. തുടർച്ചയായി ഇം‌പ്രൊവൈസ് ചെയ്തും, മറ്റു രീതികളിലൂടെയും ഇവർ സിനിമയുടെ ആദിമ സ്ക്രിപ്റ്റ് രൂപത്തെ തുടർച്ചയായി പുതുക്കി പണിതുകൊണ്ടിരിക്കും. പ്രധാന ആക്ടറുടെ പെർഫോമൻസിനനുസരിച്ചാവും ഇവർ ആഖ്യാനം രൂപപ്പെടുത്തുക. Werner Herzog, Richard Linklater, Jim Jarmusch, Gus Van Sant, Wong Kar-Wai, John Cassavetes, Mike Leigh എന്നിവരൊക്കെ ഇത്തരം ശൈലി പിന്തുടരുന്നവരാണ്. സീനുകൾ സ്റ്റോറി ബോർഡ് ചെയ്ത് വിശദമായി പ്ലാൻ ചെയ്യുകയും അതിനു ശേഷം ആവശ്യമെങ്കിൽ ഇം‌പ്രൊവൈസ് ചെയ്യുകയും ചെയ്ത് ഈ രണ്ട് മെത്തേഡുകളും വഴങ്ങുന്ന അപൂർവം സംവിധായകരിലൊരാളാണ് മാർട്ടിൻ സ്കോർസേസി. ‘ഷട്ടർ ഐലന്റ്’ പോലുള്ള പ്രിസിഷൻ സിനിമകൾ എടുക്കുന്ന സ്കോർസേസി തന്നെ ഇം‌പ്രൊവൈസ് ചെയ്ത പെർഫോമൻസ് ഉപയോഗിച്ച് ‘വൂൾഫ് ഓഫ് വാൾസ്ട്രീറ്റ്’ പോലെയുള്ള സിനിമകളുമെടുക്കും. ഇപ്പോൾ ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന സംവിധായകരിൽ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ആക്ടിംഗ് നോമിനേഷനുകൾ നേടിയ സംവിധായകനാണദ്ദേഹം എന്ന വസ്തുത തന്നെ അഭിനേതാക്കളിൽ നിന്നും ഏറ്റവും മികച്ച പെർഫോമൻസ് പുറത്തുകൊണ്ടുവരാൻ അദ്ദേഹത്തിനുള്ള കഴിവിന് അടിവരയിടുന്നു. ഈ കഴിവുകൊണ്ടാണ് ഡി നീറോയെപ്പോലെ ഒരു മെത്തേഡ് ആക്ടറെയും ഷാ‍രോൺ സ്റ്റോണിനെപ്പോലെ ഒരു instinctive ആക്ടറെയും ഒരേസമയം ഡയറക്ട് ചെയ്യാൻ സ്കോർസേസിയ്ക്കാവുന്നത്. ഈ വീഡിയോയിൽ, സ്കോർസേസിയുടെ ദീർഘകാല എഡിറ്റിംഗ് പാർട്ട്ണറായ തെൽമ ഷൂണ്മേക്കർ, അഭിനയത്തെക്കുറിച്ച് സ്കോർസേസിയുടെ ചില ധാരണകളും രീതികളും പങ്കുവെയ്ക്കുന്നുണ്ട്. അഭിനേതാക്കളെക്കൊണ്ട് പുരികം ഉപയോഗിക്കാൻ സ്കോർസേസി സാധാരണ സമ്മതിക്കാറില്ലെന്ന് അവർ പറയുന്നു.
അഭിനയത്തിനുമപ്പുറം
ശരിക്കും സിനിമയിൽ അഭിനയം ആവശ്യമാണോ? കഥാപാത്രങ്ങളെക്കൊണ്ട് അഭിനയിപ്പിക്കുന്നത് തിയറ്റർ കലകളുടെ തുടർച്ചയാണെന്നും, അതുകൊണ്ട് ശുദ്ധസിനിമയിൽ അഭിനയം ആവശ്യമില്ലെന്നുമായിരുന്നു റോബർട്ട് ബ്രെസന്റെ പക്ഷം. തന്റെ കഥാപാത്രങ്ങളെ അഭിനയിക്കാൻ ബ്രെസൻ സമ്മതിച്ചിരുന്നില്ല. അവരുടെ ശാരീരിക ചലനങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നു ബ്രെസന് ആവശ്യം. ബോധപൂർവം കഥാപാത്രങ്ങളെക്കൊണ്ട് മോശമായി അഭിനയിപ്പിച്ചത് ഗൊദാർദ് ആയിരുന്നു. യഥാർത്ഥത്തിൽ യുദ്ധവിരുദ്ധസിനിമ എന്നൊന്ന് സാധ്യമല്ലെന്നും, സബ്ജക്ടുകളെ സൗന്ദര്യവത്കരിക്കാനുള്ള ക്യാമറയുടെ പ്രവണത മൂലം, യുദ്ധവിരുദ്ധ സിനിമ പോലും യുദ്ധത്തിന്റെ സൗന്ദര്യത്തെ ദൃശ്യവത്കരിക്കുക വഴി യുദ്ധസിനിമകളായി പോകുന്നുവെന്നുമുള്ള ത്രൂഫോയുടെ അഭിപ്രായത്തെ ഖണ്ഡിക്കാനാണ് ഗൊദാർദ് Les Carabiniers എന്ന യുദ്ധ(വിരുദ്ധ)സിനിമയെടുക്കുന്നത്. സൗന്ദര്യത്തെ ബോധപൂർവ്വം ഇല്ലായ്മ ചെയ്യാൻ മോശം എഡിറ്റിംഗും മോശം അഭിനയവുമൊക്കെയാണ് സിനിമയിൽ ഉടനീളം ഉപയോഗിച്ചത്.
ഇത്തരം എക്സ്ട്രീം പരീക്ഷണങ്ങളെയൊക്കെ മാറ്റി നിർത്തിയാൽ തന്നെ ഏതാണ് നല്ല ആക്ടിംഗ്? ആക്ടിംഗ് റിയലിസ്റ്റിക് ആയിരിക്കേണ്ടതുണ്ടോ? നമ്മൾ സാധാരണ സിനിമയിൽ കാണുന്ന ആക്ടിംഗ് ഒക്കെ റിയലിസ്റ്റിക് ആണോ? മിക്കവാറും സിനിമകളിൽ കാണുന്ന അഭിനയമൊന്നും റിയലിസ്റ്റിക് അല്ല എന്ന അഭിപ്രായമാണെനിക്ക്. നിത്യജീവിതത്തിൽ ആളുകൾ പെരുമാറുന്നതുപോലെയല്ല കഥാപാത്രങ്ങൾ പെരുമാറുന്നത്.  ഒരുദാഹരണമെടുത്താൽ, സ്വന്തം മകന്റെ മരണവാർത്ത കേൾക്കുന്ന കഥാപാത്രത്തെ എങ്ങനെയാകും അഭിനയിക്കുക? മലയാളസിനിമയിൽ നിന്നു തന്നെ അസംഖ്യം ഉദാഹരണങ്ങൾ നമുക്ക് കണ്ടെടുക്കാനാകും. എന്നാൽ യഥാർത്ഥജീവിതത്തിൽ അത്യന്തം വേദനയുളവാക്കുന്ന ഈ വാർത്തയോട് എങ്ങനെയാകും ഒരാൾ പ്രതികരിക്കുക? എനിക്കറിയാവുന്ന ഒരാൾ വീട്ടിലെ കട്ടിലിനടിയിൽ കയറി ഒളിച്ചിരിക്കുകയായിരുന്നു ചെയ്തത്. അത്തരമൊരു വ്യക്തി അനുഭവിക്കുന്ന ദുഖവും ഭയവും ഏകാന്തതയുമൊക്കെ എങ്ങനെയാണ് അഭിനയിക്കാനാകുക. തന്റെ സിനിമകളിൽ നിന്നും അഭിനയം ഒഴിവാക്കിയിരുന്ന ബ്രെസന്റെ അവസാനസിനിമയിൽ (L’argent) ഇത്തരമൊരു രംഗമുണ്ട്. സ്വന്തം മകന്റെ മരണവാർത്ത, ജയിലിൽ ഒരു കത്തിലൂടെ വായിച്ചറിയുന്ന രംഗം. ഈ രംഗം ഒരു ഉദാഹരണമായെടുത്താൽ, അഭിനയം ഒഴിവാക്കുമ്പോഴാണോ ഒരുപക്ഷേ താരതമ്യേന റിയലിസ്റ്റിക്കായ ഒരു ജീവിതസമീപനം സിനിമയിലൂടെ സാധിക്കുന്നത്.
ഏതൊരു കലയുടെയും അടിസ്ഥാനപരമായ ലക്ഷ്യം, to reflect upon and to represent life ആണെങ്കിൽ, സിനിമയെന്ന കലയുടെ ഭാഗമായ അഭിനയത്തിനും ഇത്തരമൊരു ധർമ്മമുണ്ടോ? ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഇതുവരെയുള്ള സിനിമാചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും മികച്ച നടനായി ഞാൻ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുക Chishû Ryû എന്ന ജാപ്പാനീസ് നടനെയാകും. He portrayed the quintessential family man of 20th century, in so many films, directed by Ozu, through out his career.
മലയാളത്തിലേക്ക് വന്നാൽ
മലയാളത്തിലെ പ്രമുഖ നടീനടന്മാരെല്ലാം substitution എല്ലെങ്കിൽ mimicry എന്നിങ്ങനെ രണ്ടു അഭിനയസങ്കേതങ്ങളാണ് ഉപയോഗിക്കാറുള്ളത്. മലയാളസിനിമയിൽ (ഇന്ത്യൻ സിനിമയിൽത്തന്നെ) മെത്തേഡ് ആക്ടേഴ്സ് ഉള്ളതായി അറിവില്ല. മോഹൻലാൽ സ്വയം (മർലോൺ ബ്രാൻഡോ പോലും ചെയ്തിട്ടില്ലാത്ത രീതിയിൽ) കമ്പ്ലീറ്റ് ആക്ടർ എന്നൊക്കെ വിശേഷിപ്പിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും, അതെത്രമാത്രം സത്യമാണെന്ന കാര്യത്തിൽ എനിക്ക് സംശയമുണ്ട്. അഭിനയിക്കുന്ന എല്ലാ ചിത്രങ്ങളിലും മോഹൻലാലായിത്തന്നെ അഭിനയിക്കുക അദ്ദേഹത്തിന്റെ രീതി. എല്ലാ ചിത്രങ്ങളിലും മോഹൻലാലിനെ കാണാമെന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന് ഇത്രയും വലിയ ഫാൻ ഫോളോയിംഗ് ഉണ്ടായതിന്റെ കാരണങ്ങളിലൊന്ന്. താരത്തെ കാണാനെത്തുന്നവർക്ക് ഒരിക്കലും നിരാശരാവേണ്ടി വരുന്നില്ല. മോഹൻലാലിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച രണ്ടു പെർഫോമൻസുകൾ എന്നു പറയാവുന്ന ഇരുവർ, വാനപ്രസ്ഥം എന്നീ രണ്ടു ചിത്രങ്ങളും, താഴ്വാരം പോലും ബോക്സോഫീസ് പരാജയങ്ങളായിരുന്നു എന്നത് ഇതിനോട് ചേർത്തു മനസ്സിലാക്കണം. മോഹൻലാൽ എന്ന താരത്തിന്റെ ചേഷ്ടകളും ശരീരഭാഷയും പരമാവധി ഒഴിവാക്കി, കഥാപാത്രമാകാൻ ലാൽ ശ്രമിച്ച സിനിമകളായിരുന്നു അതൊക്കെ. താരാരാധനയുടെ അടിസ്ഥാനം അഭിനയമൊന്നുമല്ല എന്നറിയാൻ ഇതിലധികം തെളിവുകളെന്തിന്?
പൊതുവെ മികച്ച അഭിനേതാക്കളായി കരുതപ്പെടുന്ന തിലകൻ, മുരളി, നെടുമുടി വേണു, ജഗതി എന്നിവരും അവരവരായിത്തന്നെ അഭിനയിക്കുന്നവരാണ്. വളരെ അപൂർവമായി വ്യക്തിഗത പേഴ്സൊണയ്ക്കു പുറത്തിറങ്ങാൻ ഇവർക്കും സാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അതേസമയം മമ്മൂട്ടിയ്ക്ക് രണ്ടുതരം അഭിനയമുള്ളതായി തോന്നിയിട്ടുണ്ട്. ജനപ്രിയസിനിമകളിൽ പരിതാപകരമാം വിധം അമിതാഭിനയം നടത്തുന്ന മമ്മൂട്ടി തന്നെ അടൂരിനെപ്പോലുള്ള മികച്ച സംവിധായകരുടെ സിനിമകളിലും  ഭൂതക്കണ്ണാടി പോലെ സാധ്യതകളുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുമ്പോഴും സൂക്ഷ്മാഭിനയം നിർവഹിക്കുന്നതും കഥാപാത്രമായി രൂപാന്തരപ്പെടുന്നതും കാണാം. എന്നാൽ മമ്മൂട്ടിയുടെ കാര്യത്തിലും, അമിതാഭിനയവും ചേഷ്ടകളുമാണ് താരാരാധകർക്ക് പ്രിയം.
ആദ്യം സൂചിപ്പിച്ച IMDb-യിലെ യൂസർ ലിസ്റ്റിലേക്ക് വന്നാൽ, ലോകമെമ്പാടുമുള്ള മികച്ച നടന്മാരുടെ  പട്ടികയിൽ ഇടം പിടിക്കാനുള്ള മേന്മ ഇവർക്കാർക്കെങ്കിലുമുണ്ടോ? എന്റെ അഭിപ്രാ‍യത്തിൽ ഇത്തരത്തിലുള്ള ഏതു ലിസ്റ്റും വലിയ അളവിൽ വ്യക്തിനിഷ്ഠമാണെന്നാണ്. ഉണ്ടാക്കുന്നയാളുടെ കാഴ്ചാശീലങ്ങളും ക്രൈറ്റീരിയകളും മാറുന്നതിനനുസരിച്ച് ലിസ്റ്റ് മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കും. ക്ലാവുസ് കിൻസ്കി അഭിനയിച്ച സിനിമകൾ കാണാൻ അവസരം കിട്ടിയിട്ടില്ലാത്തവർ അയാളുടെ അഭിനയമികവ് അറിയണമെന്നില്ലല്ലോ. ബോക്സോഫീസ് കളക്ഷനുണ്ടാക്കുക എന്നതാണു മികച്ച നടനാകാനുള്ള ക്രൈറ്റീരിയ എന്നു കരുതുന്നയാൾ ലിസ്റ്റുണ്ടാക്കിയാൽ രജനീകാന്ത് ലിസ്റ്റിൽ വന്നാലും ഷോൺ പെൻ വരണമെന്നില്ല. ഒന്നോ രണ്ടോ രംഗങ്ങളിലെ ഭാവപ്രകടനം എന്നതിലുപരി ഒരു കഥാപാത്രത്തെ ബൗദ്ധികമായും കായികമായും രൂപപ്പെടുത്തിയെടുക്കുന്നതിലാണ് നടന്റെ/നടിയുടെ ക്രിയേറ്റിവിറ്റി എന്നു ഞാൻ കരുതുന്നു. സ്വന്തം ശരീരഭാഷയും ചേഷ്ടകളുമൊക്കെ ഒഴിവാക്കി, പുതിയൊരു മനുഷ്യനെത്തന്നെ കൂടു തുറന്നു വിടുന്ന പരിപാടി. ഇത് മലയാളത്തിൽ അപൂർവമായേ കണ്ടിട്ടുള്ളൂ. ഒന്നോ രണ്ടോ രംഗങ്ങളിലെ ഭാവപ്രകടനം എന്നതിനേക്കാൾ ഈ ക്രിയേറ്റിവിറ്റിയാണു അഭിനേതാക്കളെ വിലയിരുത്താനുള്ള എന്റെ പ്രധാന ക്രൈറ്റീരിയകളിലൊന്ന്. ഇവിടെത്തന്നെയാണു മലയാളത്തിലെ നടീനടന്മാർ പരാജയപ്പെടുന്നതും. അതു പക്ഷേ നടീനടന്മാരുടെ പരിമിതി എന്നതിനേക്കാൾ മലയാളം ഫിലിം ഇൻഡസ്ട്രിയുടെ പരിമിതിയായിട്ടാണു ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നത്. കഥാപാത്ര കേന്ദ്രീകൃതസിനിമകളോ പ്രിസിഷൻ സിനിമകളോ നമുക്കില്ല. മെത്തേഡ് ആക്ടിംഗ് പോലെയുള്ള രീതികൾ പരീക്ഷിക്കുക എന്നത് മലയാളത്തിലെ സിനിമാനിർമ്മാണരീതികളും സിനിമകളും സംവിധായകരും ആവശ്യപ്പെടുന്നില്ല. പരിമിതമായ അംഗീകാരങ്ങളും പ്രതിഫലവും, അത്രയും മെനക്കെട്ട് അഭിനയിക്കാനുള്ള മോട്ടിവേഷൻ നടീനടന്മാർക്ക് നൽകുന്നുമില്ല. ചുരുക്കത്തിൽ, നിർഭാഗ്യവശാൽ, ഇവരുടെ അഭിനയമികവ് ഉപയോഗപ്പെടുത്താൻമാത്രം അറിവും കഴിവുമുള്ള സംവിധായകർ നമുക്കില്ലാതെ പോയി. മമ്മൂട്ടിയോടും മോഹൻലാലിനോടും എനിക്ക് സഹതാപമാണുള്ളത്. ഒരു ഇൻഡസ്ട്രിയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാൻ തക്ക പൊട്ടൻഷ്യൽ കൈയിൽ വന്നിട്ടും സ്വന്തം ഇമേജിന്റെ തടവറയിൽ കുടുങ്ങിപ്പോയവരാണവർ.

update : January 29th, 2014

ഓസുവിന്റെ സ്ഥിരം നടനായിരുന്ന Chishu Ryu ഒസുവിന്റെ സിനിമയിൽ അഭിനയിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞത്.

When I was playing the father, the lead role in 'There was a Father (1942)' there was this difficult scene and I didn't know how to start.
So Ozu told me to first look the tip of the chopsticks, next at the edge of my hand, and then recite the lines. This way, a kind of feeling emerged from the performance. The simple act of doing these things would convey a certain feeling, an atmosphere. But Ozu never explained what the feeling was.The actions came first. Ozu merely told me what to do and then let me discover how it felt. I tried to follow his precise instructions up to 20 times.

To elicit a performance from the form of movement, without explaining how the character feels, had always been Ozu's approach as a director.

Once an actress asked him, what she was supposed to be feeling.

His answer was: "You are not supposed to feel, you are supposed to do."

Ozu often told me and others that I'm a clumsy actor and that's why he cast me frequently.